Cuối năm, phòng kế toán nào cũng nhận được một câu hỏi quen thuộc từ sếp: năm nay thưởng thêm một tháng lương, phát mỗi người một hộp quà, vậy có phải đóng thêm bảo hiểm không? Câu trả lời ngắn là không, nhưng có vài trường hợp cách ghi trong hợp đồng làm mọi thứ đổi khác. Bài viết đi qua từng khoản để bạn chốt quỹ thưởng Tết 2027 cho yên tâm.

Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH gồm những gì

Ba thành phần theo Luật BHXH 2024

Theo Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Điều 7 Nghị định 158/2025/NĐ-CP, tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc của người lao động trong doanh nghiệp gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác. Điểm mấu chốt nằm ở cụm từ đi kèm: các khoản bổ sung chỉ được tính khi xác định được mức tiền cụ thể và được trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương. Nói dễ hiểu, cứ khoản nào tháng nào cũng trả một số tiền như nhau thì gần như chắc chắn phải tính đóng.

Khoản nào đứng ngoài

Nghị định 158/2025 nêu rõ những khoản phụ thuộc hoặc biến động theo năng suất lao động, quá trình làm việc và chất lượng thực hiện công việc thì không nằm trong tiền lương đóng BHXH. Các khoản thưởng theo Điều 104 Bộ luật Lao động và các chế độ phúc lợi một lần trong năm cũng thuộc nhóm này, vì chúng không được trả đều theo kỳ lương.

Thưởng Tết và lương tháng 13 có đóng BHXH không

Thưởng Tết là thưởng, không phải lương

Điều 104 Bộ luật Lao động 2019 định nghĩa thưởng là số tiền, tài sản hoặc hình thức khác mà người sử dụng lao động thưởng căn cứ vào kết quả sản xuất, kinh doanh và mức độ hoàn thành công việc. Thưởng Tết chi một lần mỗi năm, mức mỗi năm một khác, nên không phải khoản thường xuyên, ổn định. Doanh nghiệp không trích đóng BHXH, BHYT, BHTN trên khoản này và người lao động cũng không bị trừ phần đóng của mình.

Lương tháng 13: nhìn vào hợp đồng

Nhiều người mặc định lương tháng 13 cũng giống thưởng Tết. Phần lớn trường hợp thì đúng, nhưng không phải tất cả. Nếu hợp đồng lao động ghi lương tháng 13 là khoản cố định, chia đều và trả cùng lương hằng tháng, cơ quan BHXH có thể coi đó là khoản bổ sung trả thường xuyên và yêu cầu tính đóng. Cách an toàn là đưa lương tháng 13 vào quy chế thưởng, gắn với kết quả kinh doanh và đánh giá cuối năm, thay vì ghi cứng một con số trong hợp đồng.

Quà Tết bằng hiện vật xử lý thế nào

Giỏ quà, rượu, bánh kẹo cho nhân viên

Quà Tết bằng hiện vật là khoản phúc lợi một lần, không phải tiền lương tháng nên không tính đóng BHXH. Bộ luật Lao động cũng cho phép thưởng bằng tài sản chứ không bắt buộc bằng tiền. Trên thực tế nhiều công ty kết hợp cả hai: một khoản thưởng tiền và một hộp quà mang về cho gia đình. Nếu đang phân vân chọn gì, bạn có thể tham khảo rượu vang và rượu ngoại làm quà Tết tại ruouthuduc.vn, loại quà để được lâu và hợp mâm cơm ngày Tết.

Quà Tết bằng hiện vật cho nhân viên không tính vào tiền lương đóng BHXH
Quà Tết bằng hiện vật cho nhân viên không tính vào tiền lương đóng BHXH

Chứng từ cần giữ

Không đóng BHXH không có nghĩa là không cần giấy tờ. Doanh nghiệp nên giữ đủ quy chế thưởng hoặc quyết định chi quà Tết, hóa đơn mua quà và danh sách người nhận có ký tên. Bộ chứng từ này phục vụ cả việc hạch toán chi phí lẫn giải trình khi cơ quan BHXH hay cơ quan thuế kiểm tra.

Khi nào khoản thưởng vẫn bị tính đóng

Thưởng nhưng trả đều hằng tháng

Rủi ro lớn nhất là gọi tên một khoản là thưởng trong khi bản chất là lương. Một khoản tên là thưởng chuyên cần nhưng tháng nào cũng trả đúng một số tiền, không phụ thuộc kết quả làm việc, thì rất dễ bị xác định là khoản bổ sung thường xuyên. Khi thanh tra phát hiện, doanh nghiệp bị truy thu phần đóng thiếu kèm tiền chậm đóng tính theo ngày.

Bảng so sánh nhanh

Khoản chi Tính đóng BHXH Vì sao
Thưởng Tết theo quy chế thưởng Không Chi một lần, theo kết quả kinh doanh
Lương tháng 13 theo đánh giá cuối năm Không Bản chất là thưởng
Quà Tết hiện vật Không Phúc lợi một lần trong năm
Khoản cố định trả đều mỗi tháng Có Trả thường xuyên, ổn định

Việc kế toán nên làm trước mùa thưởng

Rà lại hợp đồng và quy chế

Hãy đọc lại mẫu hợp đồng lao động và quy chế lương thưởng trước tháng 12. Khoản nào đang ghi là thưởng nhưng trả cố định hằng tháng thì cần điều chỉnh cách ghi hoặc tính đúng vào lương đóng bảo hiểm. Phần thuế thu nhập cá nhân đối với thưởng Tết là một chuyện riêng: khoản thưởng vẫn chịu thuế dù không đóng BHXH, kế toán cần tách bạch hai việc này khi giải thích cho nhân viên.

Kiểm tra số còn nợ trước khi chi thưởng

Tiền chậm đóng BHXH bị tính 0,03% mỗi ngày, nên một khoản nợ bỏ quên vài tháng có thể thành con số không nhỏ. Trước khi chốt quỹ thưởng, hãy đối chiếu số phải nộp và số đã nộp. Bạn có thể xem thêm cách tính lãi chậm đóng BHXH để ước lượng số phát sinh.

Tổng kết

Thưởng Tết, lương tháng 13 theo quy chế thưởng và quà Tết bằng hiện vật đều không tính đóng BHXH, miễn là chúng đúng bản chất khoản thưởng chi một lần chứ không phải khoản cố định trả đều hằng tháng. Việc của kế toán là ghi nhận đúng tên, giữ đủ chứng từ và không để công ty bước vào mùa thưởng khi còn treo nợ bảo hiểm. Để biết chính xác số còn phải nộp, bạn có thể tra cứu số tiền nợ BHXH theo mã đơn vị tại tracuubhxh.vn trước khi trình duyệt quỹ thưởng. Lưu ý tracuubhxh.vn là dịch vụ tra cứu hộ, không thuộc cơ quan nhà nước hay Cơ quan BHXH; với tình huống cụ thể, bạn nên hỏi thêm cơ quan BHXH đang quản lý đơn vị.